Werkgroep Genealogie en Historisch Onderzoek
Convocaten/nieuwsbrieven
Historische Kring ‘Tussen Rijn en Lek’
Seizoen 2010-2011. Nieuwsbrief nr. 3, september 2010
secretariaat: Karpersloot 9, 3993 TN Houten tel: 030-6377513
INHOUD: open monumentendagen, activiteitenmarkt Houten, lezingen, excursies, tentoonstellingen
______________________________________________________________________
Het nieuwe seizoen start traditiegetrouw met de Open Monumentendagen op 11 en 12 september .Een groot deel van deze nieuwsbrief is dan ook gewijd aan de activiteiten in de Tussen – Rijn - en - Lekgemeenten: Houten, Bunnik, Wijk bij Duurstede op deze dagen.
U vindt in deze nieuwsbrief ook alle activiteiten van Tussen Rijn en Lek tot en met 31 december 2010.
De Open monumentendagen van 2010 hebben als thema : De smaak van de 19de eeuw.
De negentiende eeuw heeft een bonte verzameling gebouwen opgeleverd. Door de bloeiende industrie en de nieuwe mogelijkheden op technisch gebied, ontstonden er allerlei nieuwe typen gebouwen, vaak in een verrassende vorm. Er werd daarbij teruggegrepen op verschillende historische bouwstijlen die door elkaar werden gebruikt, of in een nieuw jasje werden gestoken. Er wordt dan ook gesproken van stijlen als neoclassicisme, neogotiek, neorenaissance of eclecticisme
Houten
De monumentendag wordt gehouden op Zondag 12 september van 12.00 tot 17.00 uur.
In de 19e eeuw zou het aangezicht van Nederland echter voorgoed veranderen. Met de industriële revolutie verschenen overal in het land civiele werken zoals spoorwegen, kanalen en bruggen, en industriële gebouwen zoals fabrieken, abattoirs, gemalen en watertorens. Ook in Houten vonden enkele grote veranderingen plaats. In de eerste helft van de 19e eeuw ging een groot stuk van het grondgebied deel uitmaken van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en werd een aantal forten gebouwd. Een ingreep die tot ver in de 20e eeuw invloed had op de ontwikkeling van dit gebied vanwege de ‘verboden kringen’: gebieden rondom de forten waarbinnen niet of alleen onder speciale voorwaarden mocht worden gebouwd. Toen werd de spoorlijn aangelegd van Utrecht naar Den Bosch. Er kwam een groot aantal overwegen met wachterswoningen en er werden twee stations gebouwd. Ook het Amsterdamrijn kanaal heeft zijn invloeden laten zien. De groei van Houten in de laatste dertig jaar is grotendeels aan de aanwezigheid van de eerder genoemde spoorlijn te danken.
In 1878 en in 1884 werd het silhouet van de dorpen Schalkwijk en Houten ingrijpend veranderd door de bouw van twee Neogotische R.K.-kerken, beide naar een ontwerp van architect Alfred Tepe.
Opengestelde monumenten en de activiteiten daarin:
1. R.K. kerk Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopneming (Loerikseweg 10, Houten)
Het ontwerp van de R.K. kerk en de ernaast gelegen pastorie is van de hand van architect Alfred Tepe. De kerk werd in 1885 gebouwd in een stijl die teruggrijpt op de Middeleeuws Gotische bouwstijl. Deze zogenaamde Neogotiek werd in de tweede helft van de negentiende eeuw veel toegepast bij de bouw van katholieke kerken en kloosters. In de kerk is nog veel van de 19e eeuwse inrichting bewaard gebleven zoals het Maria-altaar uit circa 1885 uit het atelier van F.W. Mengelberg, het in hardsteen en rood marmer uitgevoerde doopvont, de preekstoel en de kerkbanken. Het orgel, gemaakt door de Utrechtse firma Maarschalkerweerd, dateert uit 1845.
Vanaf de R.K. kerk rijdt er een busje langs de route voor mensen die minder goed ter been zijn.
Vertrektijden: 12.30, 13.30, 14.30 en 15.30 uur.
Startpunt van de route en informatiepunt met folders en boekjes!!
2. Oude station Houten (Stationserf, Houten): Rond 1868 investeerde het ministerie van Waterstaat in de aanleg van spoorwegen en bouwde in Houten, Culemborg, Schalkwijk, Waardenburg, Geldermalsen en
's Heer Arendskerke zes 'waterstaatstations'. Van deze stations staat alleen het station in Houten nog overeind.
Het station herinnert aan de spoorwegaanleg van bijna 140 jaar geleden.
Na een grondige renovatie en restauratie heeft het gebouw een maatschappelijke functie gekregen als dagbestedingcentrum voor mensen met een verstandelijke beperking. Iedereen kan er terecht voor een kopje koffie, congres of feest. Op de bovenverdieping is de archeologische werkgroep van de Hist. Kring gehuisvest.
In het Museum gedeelte van het ‘Oude Station Houten’ is de tentoonstelling ‘Verzamelen op Wickenburgh’ te bezichtigen met onder andere 19e eeuwse kleding, spelletjes, portretfoto’s, serviezen en archiefstukken.
Schalkwijk
3. R.K. kerk Heilige Michaël) (Jonkheer Ramweg 18, Schalkwijk, Het Lucashuis (Jonkheer Ramweg 17)
Grafkapel van de familie Van Wijkerslooth van Weerdensteijn: De Neogotische R.K.kerk van Schalkwijk is net als de R.K. kerk van Houten ontworpen door architect Alfred Tepe. Op 21 maart 1878 werd de eerste steen gelegd
en al op 10 juni 1879 was de bouw gereed. Na diverse malen eerder (gedeeltelijk) te zijn gerestaureerd wordt de kerk thans grondig aangepakt. Het buitenvoegwerk, de glas-in-lood ramen en met name het pleisterwerk met polychromering worden grondig gerestaureerd. Maar ook de kerkbanken, de verwarming en een keuken worden aangepakt. Het is de bedoeling dat begin volgend jaar de restauratie van de ‘kathedraal van het Sticht’ wordt afgerond.Het monumentale herenhuis Jonkheer Ramweg 17 is in 1835 gebouwd als pastorie en heeft deze functie behouden tot 1957 toen ten zuiden van de kerk een nieuwe pastorie werd gebouwd. Dit jaar is het pand na een grondige renovatie in gebruik genomen als parochiehuis met de naam ‘Lucashuis’. De grafkapel van de familie Van Wijkerslooth van Weerdenstein, midden op de begraafplaats, dateert uit 1863. Het ontwerp voor dit neogotische kapelletje is van architect H.J. van den Brink. Ook dit gebouw zal binnenkort een restauratie ondergaan waarna het een meer openbare functie krijgt. In het Lucashuis is tegen een kleine vergoeding koffie, thee of fris te krijgen. In het Lucashuis is een expositie over de opgraving en de bouwgeschiedenis van de R.K. schuilkerk ingericht.
13.30 – 13.40 uur. Tijdens koffie en thee vindt in het Lucashuis een presentatie plaats geïnspireerd op literatuur uit 19e eeuw door Theatergroep Splinter.
13.55 – 14.15 uur. Korte inleiding restauratie Michaëlkerk en Nieuwe Hollandse Waterlinie door een deskundige in de Michaëlkerk.
14.00- 14.10 uur (herhaling om 14.20 -14.30 /15.00-15.10 uur). Voordracht 19e eeuwse gedichten in grafkapel naast Michaëlkerk door leden van Theatergroep Splinter.
14.15 -16.15 uur. Tekenworkshop in en om de Michaëlkerk voor leden van Ars Peintura door Willy Kruijssen van Atelier BEELDMAKERS.
14.15- 15.45 uur. Workshop “werken met sjabloontechnieken” in Michaëlkerk door Olivia O’Keeffe, docent bij de vereniging voor beeldende kunst Ars Peintura.
Tull en ‘t Waal
4. Fort ‘Het Werk aan de Korte Uitweg’ (Lange Uitweg 42A, Tull en ’t Waal): De eerste aanleg van dit fort dateert uit 1871 en bestond uit een kleine open aarden geschutsopstelling. Tussen 1876 en 1879 werd deze verbouwd tot een geheel omgracht, gesloten aarden werk en voorzien van een bomvrije kazerne en remise. De bezetting bestond uit zo’n 120 manschappen die de beschikking hadden over 10 stukken geschut. Sinds 1985 is het fort in eigendom van Staatsbosbeheer en in 1999 werd het beheer overgenomen door de Stichting Werk aan de Korte Uitweg.
Om 12.30, 13.30, 14.30, 15.30 en 16.30 uur kunnen bezoekers rondgeleid worden door een Vuurvrouwe. Een Vuurvrouwe verwelkomt de bezoeker van het fort op vurige wijze en betrekt deze bezoeker in een Waterlinieverhaal door woord, gebaar en beweging. Vurige taferelen in de vuurlinie!
5. De Gedekte Gemeenschapsweg (Lange Uitweg 42A, Tull en ’t Waal): Aangelegd rond 1878, bood het een veilige weg van fort Honswijk via Lunet aan de Snel naar het Werk aan de Korte Uitweg. De weg werd “gedekt” door een aarden wal, waardoor de militairen zich in dekking van het ene naar het andere verdedigingswerk konden verplaatsen. De weg en de forten maken deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW), een omvangrijk militair verdedigingswerk uit de 19e eeuw dat zich uitstrekte van de Biesbosch tot aan het eiland Pampus bij Muiden. De Gedekte Gemeenschapsweg is in 2009 gerestaureerd en het inundatiekanaal is uitgediept. Het is nu weer de verbindende schakel tussen Fort Honswijk, Lunet aan de Snel en de Korte Uitweg. De weg en de aarden wal, met zijn schuilplaatsen en de geschutsemplacementen, heeft zijn oorspronkelijke militaire profiel teruggekregen, met daaraan toegevoegd een aantal hedendaagse elementen zoals de steiger, de trap en de uitsnede in de wal. Door het uitbaggeren van het inundatiekanaal is het in de toekomst mogelijk om kanotochten te maken. Van 14.15- 15.45 uur kan men genieten van Land art aan de Gedekte Gemeenschapsweg. Ook wordt het publiek al wandelend verrast door theater op locatie. Begeleiding en uitvoering door Theatergroep Splinter.
6. Fort Honswijk (Lekdijk 58, Tull en ’t Waal): Tussen 1841 en 1848 werd fort Honswijk aangelegd en in 1845-1846 lunet ‘De Snel’. Deze twee forten dienden op de eerste plaats ter afsluiting van de rivier de Lek, de Lekdijk en een strook niet inundeerbaar (niet onder water te zetten) land aan de binnenzijde van de Lekdijk. Tevens verdedigde zij de voor fort Honswijk gelegen inundatiehoofdinlaatsluis. Via deze sluis werd water uit de Lek ingelaten waardoor een groot deel van het grondgebied van de Schalkwijk en Tull en ’t Waal onder water kon worden gezet.
Om fort Honswijk weer toegankelijk te maken voor het publiek was het nodig om een noodrestauratie uit te voeren. In het voorjaar van 2009 is gestart met de noodrestauratie van het torenfort. De luchtbogen en de binnengevels zijn grondig gerestaureerd en de luiken vervangen. Een mooi staaltje vakmanschap waardoor het bijzondere torenfort, de parel van de Nieuwe Hollandse waterlinie, behouden kan blijven.
Vanwege de vleermuizenpopulatie is het fort niet vrij toegankelijk.
Vanaf 12.30 uur zal er ieder half uur een rondleiding starten waarbij maximaal 20 mensen mee kunnen.
Om 16.00 uur start de laatste rondleiding
7. Het pontje over de Lek: Om het half uur vertrek vanaf Fort Honswijk naar Fort Everdingen.
Dat fort is vanwege het gebruik door het Explosieven Opruimingscommando niet opengesteld maar u kunt er wel een mooie wandeling omheen maken. Per overtocht betalen voetgangers € 1,00 en fietsers € 1,20. Kinderen t/m 12 jaar en onder begeleiding zijn gratis (maximaal twee per betalende begeleider). De exacte vaartijden staan op www.liniepont.nl.
En verder:
Dagdromen, een installatie op locatie door Maaike Kres en Maartje Mars
De locatie waar dit optreden plaatsvindt kunt u in de week vóór Open Monumentendag vinden op www.houten.nl en in de plaatselijke pers. Dagdromen komt voort uit de ervaringstheater voorstelling De Verwondering die deze zomer speelde in het Centraal Museum te Utrecht. Kom liggen in het gras onder de witte was. Zoals vroeger bij oma in de tuin. Fantasievol ervaren. De wind langs je huid. Een zwaluw vliegt over. De ideale plek om heerlijk weg te dromen.
Kijk voor meer informatie op www.houten.nl en www.kunstfactor.nl. en in de plaatselijke pers.
Activiteitenmarkt in Houten
Houten organiseert op zaterdag 11 september (van 11 tot 16 uur) een zg. activiteitenmarkt, waarbij alle mogelijkheden die inwoners hebben om actief te zijn in de gemeente op gebied van sport, kunst en cultuur zich presenteren. Uiteraard zal ook de Historische Kring daar acte de présence geven. Tussen Rijn en Lek staat daar met twee stands, één van de historische kring en één van de archeologische werkgroep.De kramen van de activiteitenmarkt staan op en om Het Rond.
Iedereen is van harte uitgenodigd even langs te gaan bij de kramen van de Historische Kring ‘Tussen Rijn en Lek’. Een aardige gelegenheid om vragen te stellen, in overleg te gaan met bestuursleden en uw tips en opmerkingen kwijt te kunnen.
Bunnik
De open monumentencommissie van Bunnik, Odijk en Werkhoven heeft een veelzijdig, interessant (en lekker) programma voor u samengesteld uiteraard met "de smaak van de 19de eeuw " als uitgangspunt.
Op de Kromme Rijn vaart de pont van het Landschap gratis naar Rhijnauwen en Amelisweerd (vertrektijden 11 en 14 uur); gidsen vertellen u onderweg over de rivier en de landgoederen. Restaurant "De Veldkeuken" en de historische tuin "Amelishof" zijn uiteraard open. "De Veldkeuken" verkoopt 19de eeuws eten en in de" Amelishof" komt u van alles te weten over "oude" groenten.
In de Nicolaaskerk van Odijk kan men sepiafoto's laten maken in oude kostuums. Ook kan men daar genieten van kaarsen maken en wafels bakken (en eten). In de Oude dorpskerk van Bunnik zijn er voor de kinderen er oud-Hollandse kinderspelen en het bewerken van 19de eeuwse prenten.
Op de Brink van Werkhoven is een negentiende-eeuwse markt. Van 10 tot 17 uur is iedereen welkom. U kunt kennismaken met oude ambachten, er is een oud- Hollands snoepkraam, via historisch fruit kunt u letterlijk de smaak van de 19de eeuw proeven. Intrigerend is de kraam met de "verdwenen monumenten". Vanaf 12 uur kunt u met een originele Landauer een ritje maken van de Brink naar de Molen en vice versa.
Op zaterdag 11 september zijn de volgende monumenten (al dan niet uit de 19de eeuw)voor u open.
Bunnik
Oude NH Dorpskerk, Kerkpad 2 . Oud Hollandse kinderspelen.
Odijk
Het Witte Kerkje, Zeisterweg 34 . Rondleidingen. Open muziekpodium met het optreden van de koren Sforzato en Rana Ridibunda. Vesperdienst van 16.30 uur tot 17.00 uur
H. Nicolaaskerk, St. Nicolaaslaan 1. Sepiafoto's maken in oude kleding, kaarsen maken, wafels bakken, boekbinden, bloemschikken, schapenhoeden en ponyrijden.
Werkhoven
R.K. Kerk O.L.V. ten Hemelopneming, Herenstraat 11 (tevens OMD-informatiepunt): kerk open voor bezichtiging.
St. Stevenskerk, De Brink 5: open voor bezichtiging met rondleiding. Expositie 19de eeuwse kleding. Optredens van Constantia.
Om 11 uur optreden van het koor "De mamma's en de pappa's". Om 12 uur Lezing over de katholieke emancipatie in de 19de eeuw door Plonie Verwolf afgewisseld met 19de eeuwse zang door de heer Stoeten.
Van 13.30 tot 14 uur: Lezing door Johan van Impelen over begraven en rouwen in het verleden.
En verder nog:
Korenmolen Rijn en Weert, Werkhovenseweg 26, Werkhoven.
De molen is de hele dag te bezichtigen. En vanaf 12 uur kunt u met een originele Landauer een ritje maken van de Brink naar de molen en vice versa.
Kaasboerderij De Ossenwaard., Molenspoor 6, Werkhoven. Een authentiek 19de eeuws monument. Van 10 tot 16 uur een uitgebreid programma met demonstraties. Bezichtiging Kaasmuseum.
Muziekfestijn: Werkhoven laat van zich horen!! Een reis door 30 jaar popmuziek. Vanaf 14 uur op het schoolplein van de Delteykschool in Werkhoven
Fort bij Rijnauwen, Vossegatsedijk 5, Bunnik.
Fort bij Vechten en Romeinse wachttoren, Marsdijk 2, Bunnik.
Zie www.fortvechten.nl
Voor meer informatie over de open monumentendag in de gemeente Bunnik : www.omdbunnik.nl
Op 11 september kunt u een programmafolder halen in de Oude Kerk te Bunnik, het Witte Kerkje te Odijk en op de Brink in Werkhoven.
Wijk bij Duurstede
Ook in Wijk bij Duurstede, Cothen en Langbroek bent u op 11 en 12 september van harte welkom. Na Utrecht en Amersfoort telt de gemeente Wijk bij Duurstede het grootste aantal monumenten in de provincie Utrecht.
Theater Calypso
De officiële opening van de Wijkse Open Monumentendag begint om 11.00 uur in theater Calypso op de Markt. Mevrouw Wilma Verver-Aartsen, voorzitter van de Vereniging De Hollandsche Molen, ontvangt het eerste exemplaar van het boek over de molen Rijn en Lek. Auteur Fred Gaasbeek vertelt over het bijzondere karakter van de enige Nederlandse molen die op een stadspoort is gebouwd.
Om 11.30 uur wandelen de bezoekers, begeleid door schoolkinderen, naar de Wijkse molen. Daar wordt om
11.45 uur het toneelstuk ‘De bedrieger bedrogen’ opgevoerd, gevolgd door een buitenconcert van Harmonie Concordia van 12.15 tot 12.50 uur.
De openingsmanifestatie eindigt rond 13.00 uur met het losgooien van de molenvang vanwege de voltooide restauratie van de molenpoort.
13.30 - 14.30 uur: Journalist Wim van Amerongen praat met oud-werknemer Leo Boonman over de arbeid op de drie steenfabrieken in en rond Wijk, waarvan onlangs De Roodvoet als laatste is gesloten. Tijdens het gesprek worden interessante foto’s en filmbeelden vertoond.
15.00 - 16.00 uur: Bouwhistoricus Fred Gaasbeek houdt, als schrijver van het nieuwe boek, een lezing over de molen Rijn en Lek, gevolgd door een bezoek aan de molen. Hij zal daarbij vooral vertellen over enkele markante personen uit de eeuwenoude historie van de molen. Tussendoor wordt muziek gespeeld door leerlingen van de Wijkse muziekschool en worden films over de steenfabrieken en de molen vertoond.
Steenfabriek De Bosscherwaarden Lekdijk West 25, Wijk bij Duurstede
11.00 - 16.00 / 18.30 uur: In de evenementenhal op het voormalige fabrieksterrein aan de Lek is een informatiemarkt, waarop van alles te zien en te horen is over de activiteiten van de Stichting Historie Grofkeramiek, Het Utrechts Landschap en de Vereniging Natuur en Milieu Wijk bij Duurstede. Bovendien worden hier doorlopend films vertoond over de baksteenindustrie vroeger en nu. Te zien zijn: ‘Steenplaats De Spreeuwenhoek’ uit 1937, ‘Kunstmatige drogerij’ 1959, ‘Steenfabriek De Roodvoet 1883-2009’, ‘Leven in de klei’ (het moderne productieproces van baksteen), ‘Umbautes Licht ’ van Peter Behrens (Industrieel Architectuur Manifest - Kunst en Schoonheid in Baksteen), ‘Van steenbakkerij tot procesindustrie’ (Ontwikkeling van de baksteenindustrie van 1937 tot 2006) en ‘Ambachtelijke Steenbakkerijen’ (Steenbakkerij Biezeveld en steenfabriek Vogelenzangh).
Om 13.00 uur geeft Rob Vermeulen van de Stichting Historie Grofkeramiek een 20 minuten durende demonstratie over handvormen en profileren van stenen.
Vrijwilligers van Het Utrechts Landschap verzorgen vier rondleidingen over het terrein. Twee daarvan gaan vooral over het werk op de steenfabriek en de gebouwen, het industrieel erfgoed dus. Deze excursies beginnen om 12.00 uur en 14.00 uur en duren ongeveer drie kwartier. Daarnaast zijn er twee rondleidingen die vooral over het landschap en de planten en dieren op De Bosscherwaarden gaan. Deze excursies beginnen om 11.00 uur en om 15.00 uur: Op en rond de monumentale ringoven zijn acht kunstenaars uit Nederland en België aan het werk die zich laten inspireren door de steenfabriek en omgeving. De kunstenaars zijn: Els Aerts, Els ter Horst, Vanessa de Gruijter, Ricardo Huisman, Eva Klee, Liesbeth Pallesen, Hantzen Ploeger en Regina Verhagen. Te zien (en horen) zijn onder meer een textielhuisje, een werk uit gelaagde silhouetten en een geluidsinstallatie.
Voor kinderen van ca. 6 tot 12 jaar zijn er twee gratis workshops:
11.00 tot 14.00 uur: de steenfabriek en omgeving schilderen en tekenen (panorama);
11.00 tot 15.00 uur: kunstwerkplek op de steenoven met allerlei soorten materiaal.
Vanaf 11.00 uur vaart op zaterdag 11 september overdag een kleine boot heen en weer tussen de haven in Wijk bij Duurstede en de steenfabriek. Iedereen mag gratis mee. U dient er wel rekening mee te houden, dat het aantal plaatsen op de boot beperkt is en dat u soms zult moeten wachten. Speciaal voor de Open Monumentendag is bij de VVV op de Markt een fietsroute verkrijgbaar. De route voert u naar De Bosscherwaarden, de molen Rijn en Lek, de boerderij Rimmegen en - als extra mogelijkheid - de kerk en bazar in Overlangbroek.
Het kunstproject wordt op zondag 12 september voortgezet. Toneel, muziek en slotmanifestatie
Vanaf 15.00 uur worden op De Bosscherwaarden drie eenakters gespeeld:
van 15.00 - 15.30 uur: ‘De klucht van de molenaar’; van 15.30 - 16.00 uur: ‘Soldaat op wacht’ en van 16.00 - 16.30 uur: ‘De bedrieger bedrogen’.
De laatste opvoering maakt deel uit van de slotmanifestatie, die duurt van 16.00 tot 18.30 uur.
Van 16.30 - 17.30 uur geven de drie onderdelen (de fanfare, malletband en majorettengroep) van Muziekvereniging Excelsior uit Cothen een spetterend buitenconcert tussen de kolommen op het middenterrein van de steenfabriek
De slotmanifestatie eindigt met hapjes en drankjes.
Alle activiteiten zijn gratis. Van te voren u ergens voor aanmelden mag, maar hoeft niet.
De volgende monumenten zijn opengesteld:
1 Grote Kerk en Stadstoren: Laatgotische bakstenen basiliek, sinds 1579 zonder koor, met een recent
gerestaureerde, onvoltooide toren uit het eerste kwart van de 16de eeuw. In de Grote Kerk en Stadstoren op de
Markt zijn de gehele dag fototentoonstellingen over het gebouw te bezichtigen. Vanwege de Nationale Orgeldag
bespeelt organist Pim Schipper het fraaie kerkorgel. De leden van het Wijkse Klokkenluidersgilde zijn
bovenin de Stadstoren aanwezig om te demonstreren hoe de historische Wijkse klokken met de hand worden
geluid. De onlangs gerestaureerde toren kan natuurlijk ook weer worden beklommen.
Tussen 15.30 en 17.00 uur zingt het Vrouwenkoor Davina Rijswijk in de kerk een aantal wiegeliedjes uit Oost-Europa en een klassiek repertoire met liturgische muziek en liefdesliederen.
2 Café ’t Hoff (vanaf 12.00 uur): Onderdeel van het Nederhofcomplex met een bijzondere natuurstenen arcade en
balklaag uit circa 1460.
3 Wereldwinkel Maleborduurstraat 2: Deel van een samengesteld huis uit 1471 met een vierkante kelder met
kruisgewelven en kaarsnissen.
4 Kasteel Duurstede: Vierkante donjon uit de 13de eeuw en ronde Bourgondische toren uit de 15de eeuw als
restant van het bisschoppelijk kasteel. De beide torens van kasteel Duurstede zijn tussen 10.00 en 16.00 uur vrij
toegankelijk voor belangstellenden. Er zijn gratis rondleidingen om 12.00 uur, 13.00 uur, 14.00 uur en 15.00 uur die
ongeveer drie kwartier duren.
5 Museum Dorestad (Amstelwijk): Tweebeukig dwarshuis uit circa 1645, sinds 2000 in gebruik als museum
Museum Dorestad is op Open Monumentendag gratis toegankelijk. Behalve naar het monumentale gebouw en de
vaste opstelling, kunt u hier kijken naar de wisseltentoonstelling ‘Wijk bij Duurstede in oude ansichtkaarten’.
6 Oeverstraat 16 (In de Nije Poorte): In 1650 uit twee middeleeuwse panden samengesteld huis met een 19de-eeuwse klokgevel.
7 Molen Rijn en Lek; Ronde stenen stellingmolen in 1659 gebouwd op de vierkante, middeleeuwse Leuterpoort.
8 Rooms Katholieke kerk: Neogotische pseudobasiliek uit 1907 (koor en dwarsschip) en 1937 (schip en toren).
9 Woonhuis Klooster Leuterstraat 27A: Linkerdeel van een pakhuis dat tot woonhuizen en winkels is verbouwd en gerestaureerd met een oude, 17de-eeuwse kern.
10 Boerderij Rimmegen, Rijndijk 1A/B: Dwarshuisboerderij met hoog voorhuis waarvan de kern met kelder en opkamer uit de 16de eeuw dateert; wordt thans ingrijpend gerestaureerd en herbestemd voor bewoning.
11 Steenfabriek De Bosscherwaarden, Lekdijk West 25: Gebouwencomplex met een ringoven uit 1923 en een 40 meter hoge schoorsteen, dat tot 1991 in bedrijf was en recent is gerenoveerd ten behoeve van cultuur en natuur.
In Cothen:
12 Protestantse kerk Cothen op de Brink: Koor met tufsteenfragmenten uit begin 13de eeuw, in de
19de eeuw vergroot, en consistorie en crypte uit 1520.
13 Molen Oog int Zeil: In 1986 gerestaureerde uit bakstenen gemetselde ronde stellingkorenmolen uit 1869.
In Langbroek:
14 Nederlands Hervormde kerk Nederlangbroek op de Brink: Laatgotische kerk met toren uit eind 15de eeuwschip en consistoriekamer uit de 19de eeuw.
15 Nederlands Hervormde kerk Overlangbroek (Langbroekerdijk B30): Laatgotische kerk met toren uit 1504 en
schip nog grotendeels uit 1477, in 2000-2001 gerestaureerd.
Overlangbroek
In de kerk in Overlangbroek is een fototentoonstelling van Winfried Leeman te zien. Bij de kerk en de er tegenover gelegen oude school aan de Langbroekerdijk wordt een grote bazar gehouden met allerlei spelletjes, handwerken, groente en fruit, een loterij, oliebollen, wafels, koffie, frisdrank, boeken, prentbriefkaarten, cd’s en dergelijke. De opbrengst daarvan is bestemd voor het dringend noodzakelijke herstel van het monumentale schoolgebouw uit 1907.
Voor nadere gegevens over dit programma kunt u ook terecht op: www.openmonumentendag.nl / www. wijkbijduurstede.nl en bij het Wijkse VVV-kantoor op Markt 24, Wijk bij Duurstede, tel. 0343-575995.
Voor uw agenda: Activiteiten van “Tussen Rijn en Lek” tot 31 december 2010
Op donderdag 14 oktober 2010 geeft Toon Vernooij, fruitteler uit Cothen een wel heel bijzondere lezing
Hij zal ons de smaak van de 19de eeuw letterlijk laten proeven.
Als hobby heeft deze telg uit een roemrucht geslacht van fruittelers het kweken van oude, vergeten en verdwenen fruitrassen. Op 14 oktober neemt hij ons mee in de intrigerende wereld van het fruit. Het telen van fruit (in het Kromme Rijngebied) kent een lange geschiedenis, die teruggaat tot de Romeinse tijd. Maar ook over het kweken van oude rassen komen we veel te weten, in woord, in beeld, maar ook in smaak, want een aantal soorten zult u op deze avond kunnen proeven.
De lezing vindt plaats in Het Wapen van Werkhoven, Herenstraat 35, in Werkhoven en begint gewoontegetrouw om 20 uur. De zaal is om 19.30 uur open.
Op vrijdag 8 oktober is er een kleine excursie naar de Ridderlijke Duitse Orde De Balije in Utrecht.
De geschiedenis van deze Orde begint in de 12de eeuw tijdens de 3de kruistocht naar het Heilige Land; het is de 3de geestelijke ridderorde naast de Johanniters en de Tempeliers. Twee ridders die in het gevolg van Graaf Willem I aan de kruistocht deelnemen besluiten een deel van hun bezit aan de Orde te schenken.
De hoofdvestiging van de Balije van Utrecht, het zg. Duitse Huis, aanvankelijk buiten de stadsmuur (nu Tolsteegsingel) en later binnen de stadsmuur gebouwd, is nu nog steeds gevestigd aan de Springweg.
In de loop der eeuwen heeft de Balije zich ontwikkeld tot een middelgroot charitatief vermogensfonds. In de rondleiding zullen we kennis maken met de woelige en boeiende geschiedenis van deze Orde.
Wie vast wil "voorgenieten" kan even kijken op de website: www.ridderlijkeduitscheorde.nl
Op vrijdag 8 oktober om 14 uur heeft de Historische Kring Tussen Rijn en Lek geregeld dat een beperkt gezelschap (maximaal 25 personen) rondgeleid kan worden (adres: Springweg 25, 3511 VJ Utrecht Tel: 030-2313276).
Normaal is de Orde niet voor publiek geopend.
U moet zich dus wel even van te voren aanmelden. Dat kan bij Norma Mulder. Via telefoon: 0343-591568 (bij geen gehoor inspreken en uw telefoonnummer vermelden dan wordt u teruggebeld) of per mail: norma.han@casema.nl
Op donderdag 21 oktober 2010 geeft Ad van Bemmel in het kader van de week van de geschiedenis een lezing met als thema: Rijn en Lek in kaart
Het enorme belang van de rivier de Rijn en de Lek voor ons land is af te lezen aan het groot aantal kaarten dat in de loop van de eeuwen van die rivier is gemaakt. Het Regionaal Historisch Centrum Zuidoost-Utrecht en het Museum Dorestad organiseren, tegen de achtergrond van de 'Week van de Geschiedenis', de tentoonstelling 'Rijn en Lek in kaart'. Daarbij ligt het accent op het traject Amerongen-Vreeswijk. Aan de tentoonstelling verleent Ad van Bemmel, auteur van het vorig jaar verschenen boek 'De Lekdijk van Amerongen naar Vreeswijk – negen eeuwen bescherming van Utrecht en Holland', medewerking. De tentoonstelling loopt van 16 oktober tot 12 december 2010 in Museum Dorestad te Wijk bij Duurstede. Ze is zo opgezet dat de bezoeker als het ware een virtuele tocht maakt langs de rivier en de dijk. Naast kaartreproducties zullen er ook originele kaarten, foto's van bijzondere objecten en plaatsen, boeken en manuscripten te zien zijn.
Tegen de achtergrond van deze tentoonstelling 'Rijn en Lek in kaart' heeft Ad van Bemmel zich bereid verklaard een lezing te verzorgen op donderdag 21 oktober 2010 in Museum Dorestad te Wijk bij Duurstede.. Ad van Bemmel gaat in op het hoe en wat van de aanleg van de dijk, op het onderhoud ervan en op de dijkdoorbraken; een actueel onderwerp gezien de klimaatsverandering en de daarmee samenhangende stijging van de waterspiegel.
De lezing begint om 20.00 uur. Het museum is geopend om 19.00 uur zodat er gelegenheid is om eerst de tentoonstelling te bezoeken. Omdat het aantal plaatsen beperkt (50) is, gelieve men zich van te voren aan te melden bij Norma Mulder. Via telefoon: 0343-591568 (bij geen gehoor inspreken en uw telefoonnummer vermelden dan wordt u teruggebeld) of per mail: norma.han@casema.nl. Vol is vol.
Week van de geschiedenis
De Week van de Geschiedenis is een jaarlijks terugkerend landelijk evenement. Ieder najaar organiseren honderden musea, archieven en andere culturele instellingen speciale tentoonstellingen en activiteiten rond een wisselend thema. In 2010 is dat Land en Water. De Week van de Geschiedenis vindt plaats van 16 t/m 24 oktober. De Nacht van de Geschiedenis is op 23 oktober. Wie aan Nederland denkt, denkt aan water. Aan de strijd tegen en op het water. Aan de imposante Oost-Indiëvaarders, fluitschepen en haringbuizen. Aan windmolens en polders. Aan dijken en havens. Aan Zuiderzee, Waddenzee, IJsselmeer en Noordzee. Aan Rijn, Maas, Lek, Merwede en IJssel. En wie aan water denkt, denkt aan Nederland. Aan laag land. Leefbaar laagland. Een ingericht en geordend land, want Nederland is een door de mens geschapen milieu: ‘Wij zijn een volk van verkavelingen’ en ‘God schiep de wereld, maar de Nederlanders maakten Nederland’. In de provincie Utrecht zijn de Rijn en Lek, met daaraan de plaatsen Rhenen, Wijk bij Duurstede en Vianen als rode draad gekozen. Rondom dit thema zijn vele (kleinschalige) activiteiten gepland, met als start het afsteken op zaterdag 16 oktober rond 10 uur van zg. flares (noodvuurpijlen) vanaf de torens in de drie steden. Het is de start van een veelzijdig en uitgebreid programma.
Zie hiervoor de speciale kranten (bijlage van de volkskrant) in oktober of kijk op: www.weekvandegeschiedenis.nl (klik voor het regio-programma op Week van de geschiedenis Rhenen/Wijk bij Duurstede/Vianen)
Op donderdag 18 november 2010 geeft Otto Wttewaal ons een uniek kijkje in de eeuwenlange (familie) geschiedenis van de Wickenburgh aan de hand van de vele zaken die in de loop der tijden zijn verzameld en…..bewaard gebleven op dit oude landgoed, dat sinds 1741 in handen is van de familie Wttewaall.
Zoals u wellicht weet loopt er in het Museum op de archeologie bovenverdieping van het Oude Station in Houten een tentoonstelling over verzamelingen van de bewoners van Wickenburgh. Maar wie zijn die bewoners nu en toen? Wat deden ze voor de kost? Woonden ze altijd op het landgoed of was het maar een ‘speeltje’? Hoe groot was het landgoed ooit? Welke invloed heeft de moderne tijd op het landgoed gehad? Hoe hou je het familiebezit in stand in deze ‘barre’ tijden? Maar ook hoe leefde men in die tijden? Waren er jachten? Hoe bracht men zijn of haar tijd door? Heeft het landgoed veel botanische veranderingen ondergaan? Kortom heel veel vragen waar de tentoonstelling maar een beperkt antwoord opgeeft. Huidige bewoner, Otto Wttewaall, voorzitter van Tussen Rijn en Lek, kan op deze vragen antwoord geven. De lezing vindt plaats in de grote zaal van
Het Oude Station te Houten, Stationserf, 97 te Houten (aanrijden vanuit de afslag de Erven). Deze zaal is aan een maximum van 50 personen gebonden.
Dus opgave vooraf is verplicht. Dat kan bij Norma Mulder. Via telefoon: 0343-591568 (bij geen gehoor inspreken en uw telefoonnummer vermelden dan wordt u teruggebeld) of per mail: norma.han@casema.nl. De zaal is open vanaf 19.30 uur aanvang 20 uur.
Het is NIET de bedoeling dezelfde avond ook de tentoonstelling te bezoeken. Dit kunt u elke dinsdag en zaterdag van 11.00 – 15.00 uur doen.
Op donderdag 16 december 2010 geeft Jos Wassink van het Landschap Erfgoed Utrecht een lezing over de geschiedeniscanon van Utrecht Zuid Oost.
In 2007 werd de nationale geschiedeniscanon gepresenteerd. Dat is “het geheel van belangrijke personen, teksten, kunstwerken, voorwerpen, verschijnselen en processen die samen laten zien hoe Nederland zich ontwikkeld heeft tot het land waarin we nu leven”. Hij bestaat uit vijftig ‘vensters’ op het Nederlandse verleden. Elk venster behandelt een belangrijk onderwerp, persoon, gebeurtenis of ontwikkeling uit de vaderlandse geschiedenis. Ieder onderwerp wordt aangeduid met een icoon: een afbeelding die symbool staat voor het venster. Zo is bijvoorbeeld Willibrord het icoon voor het venster over de verbreiding van het christendom en staat de Rietveldstoel voor De Stijl en de revolutionaire veranderingen in de vormgeving in die tijd. De iconen komen terug op de tijdslinger, zoals die op de homepage van de canonwebsite: www.entoen.nu staat. Elk venster is uitgewerkt in een tekst, waarbij ook beeld- en geluidsmateriaal en verwijzingen naar literatuur en bezoektips zijn opgenomen. De landelijke canon heeft velen geïnspireerd tot het opstellen van een canon gericht op een streek, stad of specifiek onderwerp. Zo ook de provincie Utrecht. Sinds eind 2009 is de website: www.utrechtsecanons.nl online. Landschap Erfgoed Utrecht heeft het initiatief genomen voor het ontwikkelen en ontsluiten van de regionale canons in Utrecht. Bij de ontwikkeling van deze website is nauw samengewerkt met diverse erfgoedinstellingen. De website sluit aan bij de opzet van de landelijke canonwebsite .
Jos Wassink geeft ons een kijkje in de tot standkoming van de Utrechtse canonsites. Aan de hand van verhalen en beelden belicht hij de keuzes, die gemaakt zijn. Hij gaat graag met u in discussie over de opzet, de keuzes, de aanvullingen. Duidelijk moet gesteld dat een canon geen keuze is voor de eeuwigheid. Als het goed is, wordt er doorlopend aan geschaafd en bijgewerkt naar aanleiding van nieuwe inzichten, nieuwe tijden, andere prioriteiten.
Er zijn canons van vier regio’s: Noordoost (Eemland), Zuidoost (Heuvelrug en Kromme Rijngebied), Zuidwest (Lopikerwaard) en Noordwest (Vechtstreek en Veenweidegebied). Waar de nationale canon bijvoorbeeld een venster heeft over de Eerste Wereldoorlog heeft de regionale canon Utrecht Zuidoost een venster over keizer Wilhelm II in Huis Doorn en is er voor de regio Eemland een venster over Belgische vluchtelingen in Amersfoort. De vier regionale canons kunt u bekijken op www.utrechtsecanons.nl. Op de site kunt u ook reageren met uw op- of aanmerkingen. Bent u het eens met de gekozen onderwerpen, of vindt u juist andere thema's voor uw regio veel belangrijker? Deze lezing is een must voor iedereen die de geschiedenis van ons mooie Kromme Rijn gebied ter harte gaat en die er graag over meedenkt. De lezing vindt plaats in Kerkelijk Centrum De Open Hof, Kerkstraatje 4, 3961 AV, Wijk bij Duurstede. tel: 0343-574565. Aanvang 20 uur de zaal is open om 19.30 uur
Openingstijden: Oude Station te Houten
Iedereen die belangstelling heeft voor de werkzaamheden van de archeologische werkgroep Leen de Keijzer, nieuwsgierig is, wat wil weten of iets wil laten zien is van harte welkom op de vaste openingstijden: elke dinsdag van 11 tot 15 uur en elke zaterdag van 11 tot 15 uur. De werkgroep is daar ook telefonisch te bereiken: 030-6379909.
Op de nieuwe website van de archeologische werkgroep Leen de Keijzer staat veel informatie over de werkgroep en haar vele activiteiten kijk eens: www.archeologiehouten.nl
Het Utrechts Archief
Voor wie van plan is de eigen familiegeschiedenis in kaart te brengen of anderszins historisch onderzoek wil doen, wijst het bestuur u op 2 cursussen van Het Utrechts Archief, die u daarbij de weg kunnen wijzen.
Genealogie voor beginners (5 zaterdagochtenden, vanaf 18 september) en Paleografie(oude schriftsoorten lezen) voor beginners (12 woensdagmiddagen, vanaf 8 september). Inschrijven via www.hetutrechtsarchief.nl/educatie of telefonisch: 030-2866611.
VDP Prentbriefkaartenfestival (Vereniging Documentatie Prentbriefkaarten)
Veel mensen (meer dan u denkt) verzamelen prentbriefkaarten naar topografische plaats, illustrator of ander thema, zowel oude als huidige prentbriefkaarten. Voor hen, maar ook voor hen die alleen geïnteresseerd zijn is het jaarlijkse georganiseerde 18de VDP Prentbriefkaartenfestival op zaterdag 18 september 2010 een aanrader.
Het vindt plaats in de Veluwehal van 9.30 -16.00 uur aan de Nieuwe Markt 60 in Barneveld.
Nog even dit……..
De Historische Kring zou graag zien dat in 2010 het aantal leden het magische getal van 550 zou bereiken (nu zijn dat er 521). Wanneer u iemand kent die - net als u – geïnteresseerd is in de geschiedenis van dit bijzondere gebied en zijn inwoners, maak hem of haar attent op het bestaan van Tussen Rijn en Lek of geef eens een
jaarabonnement cadeau!
Hoe meer zielen, hoe meer vreugd en hoe meer historische activiteiten in het Kromme Rijngebied.
Het bestuur wenst u een boeiende start van een nieuw seizoen op de monumentendagen. En begroet u graag weer op één van onze activiteiten.
NB Lezingen zijn gratis toegankelijk voor leden en niet-leden. Wilt u deze lezing bezoeken, maar is het vervoer
ernaar toe een probleem? Neem dan tijdig contact op met het bestuur, 030-6342644 of 0343-591568. We zullen
ons best doen een oplossing te vinden.
29 augustus 2010