Feestelijke onthulling kunstwerk als herinnering aan afdamming Rijn in 1122

monument lekdijk dam 1122
De ‘doop’ van het monument Dam 1122. Norma Mulder

Open Monumenten Dag 2022 opende in Wijk bij Duurstede met een bijzondere activiteit, de feestelijke onthulling van een kunstwerk ter herinnering aan twee verdwenen monumenten: de dam die in 1122 de Rijn afsloot en de duikersluis die vanaf 1465 de waterinlaat in dit gebied regelde. Zij hebben het landschap en de waterlopen van de provincie Utrecht en ver daarbuiten ingrijpend veranderd.

Door de afdamming konden de moerassige landen rond de Rijn in cultuur gebracht worden, wat de bewoners veel welvaart bracht.

Adriaan van Aelst, Frits van der Leije en Jos Soons bedachten dat er op deze cruciale plek een herinnering moest komen aan dit belangrijke feit van 900 jaar geleden.

Jos Soons ontwierp, geïnspireerd door het vroeger zichtbare peilhuisje van de duikersluis, een kunstwerk. Een ‘huisje’ van cortenstaal, waar men doorheen kan lopen met aan weerskanten een bordje met tekst en uitleg.

Rond 11 uur verzamelde zich een groot aantal belangstellenden rond het kunstwerk op de Lekdijk Oost in Wijk bij Duurstede. Frits van de Leije memoreerde de grote gevolgen van deze afdamming en daarmee het belang om deze ingrijpende gebeurtenissen door te geven aan het nageslacht.

Maar hoe maak je het onzichtbare zichtbaar? De initiatiefnemers voor dit kunstwerk hebben daaraan heel creatief vormgegeven. Belangrijk, want wie kennis heeft van het verleden kan beter plannen maken voor de toekomst.

De initiatiefnemers v.l.n.r.: Adriaan van Aelst, Jos Soons en Frits van der Leije

Vervolgens belichten drie inleiders het verleden, het heden en de toekomst, respectievelijk:

Ad van Bemmel, co-acteur van het nieuwe boek De Dam bij Wijk*, verzorgde de aftrap en schetste in ruime streken de situatie rond 1122 en een aantal belangrijke zaken (o.a. Stadsrechten Utrecht) en ontwikkelingen (o.a. ontginning Langbroekerweteringgebied) die door de aanleg van deze dam zijn gestimuleerd.   

Wethouder Wil Kosterman, vanuit de gemeente betrokken bij dit project, benadrukte in haar toespraak hoe blij Wijk bij Duurstede is met initiatieven als deze en hoe nuttig het is. Zijzelf keek, dankzij dit project en het mooie boek, nu heel anders en met veel meer kennis naar deze plek.

Els Otterman van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, die benadrukte dat het waterschap voor een enorme uitdaging staat wat betreft het waterbeheer. Net als in 1122 moeten er drastische maatregelen genomen worden om te zorgen dat we niet te weinig of te veel water hebben maar ook beschikken over genoeg schoon drinkwater. Daarbij helpt het als men inziet hoe belangrijk waterbeheer is en dat in Nederland de waterschappen de oudste democratische bestuursorganisaties zijn; ook daar moeten we zuinig op zijn. Zij beloofde dat dit kunstwerk bij de komende dijkversterking in ieder geval op deze plek zal blijven staan.

Hierna was het moment om het kunstwerk te ‘onthullen’, in dit geval te ‘dopen’. Ad van Bemmel, die als historicus waarschijnlijk het meest weet van het waterbeheer in het Kromme Rijngebied, had de eer deze doop te mogen verrichten.

Tot slot werd er enthousiast getoost op dit nieuwe monument met een speciaal voor dit gebeuren door de Wijkse Stadsbrouwerij De Dikke gebrouwen biertje De Dikke Dam, eigenlijk meer een tarwewijn. En daarmee is Wijk bij Duurstede weer een prachtig en educatief kunstwerk rijker.

*Het boek De dam bij Wijk, het Kromme Rijngebied in de middeleeuwen is te koop in de boekhandel en te bestellen bij uitgever Verloren.

Toosten op de onthulling met het biertje De Dikke Dam

Lid worden
Voor € 25,- per jaar bent u lid van de Historische Kring Tussen Rijn en Lek. Bekijk de voordelen van het lidmaatschap.
Word lid

2 reacties op “Feestelijke onthulling kunstwerk als herinnering aan afdamming Rijn in 1122

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

2 × een =