Geschiedenis Tull en ’t Waal

Geschiedenis Tull en 't Waal

Tull en ’t Waal strekt zich uit langs de Lek vanaf ongeveer de snelweg A27 in het westen tot aan de Scheidingsweg in het oosten. Het bestaat uit de hogere gronden langs de Lek, waarbij de ontginningsgrenzen Achterdijk en de Waalseweg de scheiding met Schalkwijk vormen.

Het oudste gebied is vermoedelijk Honswijk. Op de plek waar nu Fort Honswijk is gelegen bevond zich in de middeleeuwen een nederzetting. Deze werd oorspronkelijk Tull genoemd en kende vermoedelijk tot de 14e eeuw een kasteel Tull.

Daarnaast was er 12e eeuwse kerk die een dochterkerk was van Gasperden aan de overkant van de Lek. De kerk werd in 1417 door oorlogsgeweld deels verwoest en in 1566 bereikte de beeldenstorm ook Honswijk. Tijdens noodweer in 1674 liep de kerk schade op. In de 19e eeuw werd de kerk afgebroken. Het gebouw was toen al deels in de dijk verdwenen.

Langs de Lek stonden verschillende kastelen. Bij de Groeneweg lag kasteel Blommestein met een eigen kapel en bij de Lange Uitweg was mogelijk kasteel Grijpestein te vinden.

‘t Waal

In het westen ligt ’t Waal. Bewoning kwam hier rond de tiende eeuw op gang. Het gaat vooral om lintbebouwing langs de Waalsewetering. In de veertiende eeuw kreeg het dorp ’t Waal na afscheiding van Tull/Honswijk een eigen kerk. Deze werd in 1567 geplunderd door een rondtrekkende bende. In 1496 en 1624 breekt de dijk door bij ’t Waal. De gevolgen zijn groot voor Holland. Achter de dijk zijn twee wielen zichtbaar die destijds zijn ontstaan.

Het nieuwe Tull

Tussen Honswijk en ’t Waal ligt het tegenwoordige Tull. Was Tull eerst de naam van de voorganger van Honswijk, later raakte deze naam in gebruik voor het gebied met vrijliggende boerderijen ten noordwesten van Honswijk. Met de komst van de Biesbosche molen in Tull ontstond een gehucht dat de naam Molenbuurt kreeg. De molen werd in 1916 afgebroken.

De stelling van Honswijk, onderdeel uitmakend van de Nieuwe Hollandse Waterlinie is te vinden in Tull en Honswijk. Het bestaat uit een indrukwekkend fort, een lunet, een aantal werken, schuilplaatsen en de gedempte gemeenschapsweg.

Langs de Lek bij Tull en ’t Waal waren meerdere veerverbindingen. Bij ’t Waal was dat het Oudslijkerveer dat tussen minimaal 1322 en 1931 functioneerde. Ook de belangrijkste veerverbinding met Culemborg is al honderden jaren aanwezig bij het huis Landlust. Daarnaast was er een veerverbinding bij de Groeneweg en bij Fort Honswijk. De route langs de Lek was eeuwenlang een doorgaande verbinding van Rotterdam naar Münster.