Trap-route: Houten-Noord

Vanaf het NS station Houten (Let op: er is ook een station Houten-Castellum, daar moet u niet zijn) fietst u langs het gemeentehuis onder de hoge toren door. Vervolgens fietst u via de groenzone van het Imkerspark naar het bedrijventerrein Het Rondeel.

TRAP Houten door Houten-Noord

#1 Romeinse nederzetting

Nadat u onder de Rondweg door bent gegaan, gaat u rechtsaf de Waterveste op. Na circa 200 meter komt u op de plek waar in 1994 een opgraving heeft plaatsgevonden.

Deze kleine Romeinse nederzetting staat bekend als Houten-Wulven. Het was een nederzetting die bestaat uit twee bewoningsfases. Drie boerderijen dateerden uit 50 – 125 na Chr en vier boerderijen uit 125 – 200 na Chr. Een gebouw was vrij groot met een waranda. Uit de vondsten blijkt dat de bewoners intensieve handelscontacten onderhielden met de Romeinen. Hieraan herinnert het kunstwerk De Romeinse Tijd (zonnewijzer). Ook is op deze locatie door een amateurarcheoloog een beeldje gevonden van de godin Isis Fortuna.

#2 Kasteel Wulven

U fietst rechtdoor over de Waterveste. Aan het eind slaat u rechtsaf en dan direct linksaf. U komt dan bij restaurant Kees. Dit restaurant is gevestigd in de kasteelboerderij van kasteel Wulven. Vooraan bij de parkeerplaats ziet u de palen die bij de toegangshek van het kasteel stonden. Het kasteelterrein is niet toegankelijk en afgezet. Alleen de gracht is van een afstand waarneembaar.

Kasteel Wulven stond midden in de polder Wulven, welke was ontgonnen door de Van Wulvens. Het kasteel is in 1296 gebouwd en werd in 1345 alweer gesloopt, nadat Ernst van Wulven de kant van Holland had gekozen. In de jaren erna werd het herbouwd. De familie van Wulven woonde hier tot 1435.

Vanaf dat jaar komt het kasteel via een huwelijk in handen van de familie Van Renesse. Dit duurt tot 1592. Het verhaal gaat dat hier een kapel was, waar een Mariabeeldje stond en drommen pelgrims op af kwamen. Van Renesse is in 1566 betrokken bij de Beeldenstorm in Utrecht.

Vanaf 1592 wordt Kasteel Wulven opgeknapt en verandert het in een buitenhuis. Diverse rijkere personen wonen er of gebruiken het als buitenhuis. In 1828 wordt het gesloopt. De boerderij is blijven staan en een wapensteen van het kasteel is aangebracht in de muur. Ook de hekpijlers uit de 18e eeuw zijn blijven staan.

U fietst terug naar het bedrijventerrein en gaat rechtsaf de Ringveste op. Na 200 meter gaat u rechtsaf de Linieveste in. Aan het eind hiervan ziet u rechts aan de overkant van de watergang een cirkelvormig terrein, omgeven door sloten. Dit is de plaats waar mottekasteel ’t Rondeel heeft gestaan. Ter oriëntatie. Linksachter u staat het gebouw van Van der Valk.

TRAP Houten

#3 Mottekasteel ’t Rondeel

Hoe dit kasteel heette is onbekend, maar mogelijk heette het gewoon Wulven. De andere namen: Kersberg en ’t Rondeel zijn uit recentere tijden. Binnen de cirkels heeft een mottekasteel gestaan in de periode 1150 tot 1300. Vermoedelijk is dit houten kasteel de voorganger van het latere kasteel Wulven. De berg van de motte is blijven bestaan en gebruikt als kersenboomgaard. Sinds die tijd dateert de naam Kersberg. De huidige naam Rondeel is uit de 20e eeuw.

#4 De Steenen Poort

U rijdt de Hoofdveste op langs het Van der Valk-hotel naar de Voorveste. Via het fietspad langs De Staart rijdt u tot het eind, waar u rechtsaf de tunnel in gaat. Na de tunnel gaat u linksaf de tweede tunnel in. Tussen de nieuwbouwhuizen van de Nikkelslag rijdt u naar boerderij De Steenen Poort.

TRAP Houten

Boerderij de Steenen Poort heet eigenlijk boerderij Bovit. De geschiedenis van de boerderij gaat terug tot 1572. Het opvallende aan deze boerderij is het poortgebouw. Het is de laatste van meerdere van dergelijke poortgebouwen die in Houten voorkwamen.

De voorkant van de boerderij staat naar de Houtensewetering toe. De Houtensewetering was de hoofdader voor het afvoeren van producten per schip, richting Utrecht. In 1703 loopt de boerderij schade op bij een storm. Zowel boerderij als poortgebouw worden hersteld. In het metselwerk van de zolder zijn 137 duivennissen in de muur uitgespaard. De duiven werden gehouden voor consumptie en de mest werd gebruikt voor op het land.

In de boerderij is Ries van Rooijen geboren, de priester die zicht tijdens de Tweede Wereldoorlog verzette tegen de Duitse bezetter en omkwam in een concentratiekamp. Ook was deze boerderij het begin van de bekende Roetkapaffaire uit 1965.

#5 Tiellandt

Met uw rug tegen het poortgebouw fietst u een klein weggetje in. Rechts ziet u nieuwbouwwoningen.

Op de plek van deze woningen zijn in de jaren 80 uitgebreide opgravingen gedaan. De eerste bewoners vestigden zich hier in het jaar 500 voor Chr. Ook in de Romeinse periode was er bewoning. Bijzonder is de kalkstenen altaar dat gewijd is aan de god Hercules Magusanus. In de 7e eeuw was het terrein ook bewoond. Dat is doorgaans een periode waarvan we minder sporen hebben gevonden. Mogelijk heeft er ook een versterkte boerderij of kasteel Tiellandt gestaan, maar daar zijn geen sporen van gevonden. Wel is er links aan het eind van de weg een kunstwerk te zien van het onzichtbare kasteel.

#6 Romeinse villa

U vervolgt het weggetje en gaat aan het eind rechts. Daarna steekt u De Poort over. Vervolgens komt u uit op de Burgemeester Wallerweg en fietst u richting de kerktoren.

Vlak voor de kerktoren van de NH Kerk ziet u in de bestrating de plattegrond weergegeven van twee gebouwen die hier in de Romeinse tijd hebben gestaan. Een gebouw was van steen opgetrokken en dateert uit de periode 150 tot 175 na Chr. Dit Romeinse huis was van 28 meter lang en 11 meter breed en had ook vloerverwarming. Door vuur te stoken in een stookruimte onder het huis, stroomde deze lucht door de funderingen heen en hadden de bewoners warme voeten.

Het was voor onze streken een luxe gebouw. Dat blijkt ook uit het aantreffen van vensterglas en muurschilderingen. Het meeste oostelijke deel had een zwaardere fundering, waardoor er mogelijk sprake is geweest van een verdieping of een toren. Aan de noordzijde van het huis was een veranda. Daar konden etenswaren afgeschermd van regen en zonlicht te drogen worden gehangen.

Ook zijn hier sporen gevonden van twee Romeinse gebouwen die van hout waren. In het straatbeeld is de plattegrond van het eerste en het derde gebouw te zien.

#7 NH Kerk

20 meter verderop vindt u het volgende onderwerp: de kerk van Houten. De geschiedenis van deze kerk gaat terug tot in de vroege middeleeuwen, minimaal de 9e eeuw. Bij een renovatie van de kerk in 1992 zijn resten gevonden van een muur die uit de 10e of 11e eeuw dateert. Het is daarmee het oudste bouwwerk in de gemeente Houten dat we nog kennen. De kerk heeft een lange geschiedenis. De bouw van de toren startte in 1535. In 1674 waaide de spits van de kerktoren af en raakte de kerk beschadigd. In 1812 stond een Chappe-Telegraaf op de kerktoren voor de verbinding tussen Parijs en Amsterdam. De huidige spits is uit 1893. Aan de voorzijde van de toren ziet u het kunstwerk ‘Het Lichtpad’ dat verwijst naar de manier waarop vroeger kerken met het koor naar het oosten werden gebouwd.

#8 Romeinse grafsteen

Via Het Plein gaat u linksaf de Vlierweg in. U fietst deze geheel uit en bij het spoor aangekomen gaat u linksaf de fietstunnel ik. Bovenaan de fietstunnel ziet u een sofa staan.

Bij de aanleg van de fietstunnel onder de spoorlijn in 2000 werd een bijzondere grafsteen uit de Romeinse tijd gevonden. Het lijkt te gaan om een grafsteen van een Romeinse soldaat. De grafsteen is te bekijken in de expositieruimte van de Archeologische Werkgroep in Houten. Op de plek van de tunnel heeft ook een stenen Romeins gebouw gestaan. Het is een van de drie stenen Romeinse gebouwen die in Houten bekend zijn.

U vervolgt de fietstocht in zuidelijke richting via ventweg langs De Molen. Bij de bocht naar links gaat u de Pelmolen in en rijdt dan langs het spoor. Aan het eind volgt u het fietspad naar links richting de ‘Koppelkuil’, een knooppunt van fietspaden. We gaan rechtsaf twee fietstunnels door en volgen daarna het fietspad rechtsaf langs een hoog gebouw. We zijn dan aangekomen in Houten-Zuid.