Trap-route: Schonauwen

Deze route is een vervolg op de Trap-route: Tull en ’t Waal. Het vertrek is vanaf het Elpad. Aangekomen bij de Schalkwijksewetering gaat u de brug over en naar rechts de Kaaidijk op. U rijdt dan de voormalige gemeente Schonauwen, later gemeente Houten binnen.

De polder Schonauwen is een laag gelegen stuk grond in de ontginning waar veel wateroverlast was. De woningen die hier langs de Kaaidijk op terpen zijn geplaatst, blijken al na een paar eeuwen te zijn verplaatst naar de Houtensewetering, waar de grond iets droger was. Langs de kaaidijk is het kunstwerk ‘waterlint’ geplaatst. Het is een eerbetoon aan de mensen uit de middeleeuwen die aan de ontginning hebben deelgenomen. Het kunstwerk is regelmatig prooi geweest van dieven en sinds 2017 beschadigd te zien.

#22 Kasteel Vuylcop

Wanneer de Kaaidijk wordt doorgefietst zien we rechts de woontoren van Vuylcop.

Dit gebouw dateert uit op zijn vroegst 1300. Het wordt in 1392 voor het eerst vermeld. Vuylcop is een ridderhofstad. Het gebouw is geplaatst op de Vuylcopstroomrug die in de grond zit. Dit is een oudere rivier die een zandbaan in de bodem heeft achtergelaten.

Vuylcop is een woontoren van 7 bij 10 meter. De toren bestaat uit een bovengrondse kelder, met daarop twee verdiepingen en een zolder onder een zadeldak. Ooit was er een derde verdieping, maar nadat de toren scheen ging zakken is deze rond 1800 verwijderd. Kasteel Vuylcop had een voorburcht met gracht, waarop een hofstede en bijgebouwen stonden. De hofstede is nog aanwezig. Kasteel Vuylcoop is nooit betrokken geweest bij oorlogshandelingen. Op dit moment is de Stichting Vuylcop eigenaar.

Tegenpool van Vuylcop is kasteel Schonauwen aan de andere kant van de ontginning. Maar om daar tegenwoordig te komen moet er vanwege de aanleg van het Amsterdam-Rijnkanaal behoorlijk worden omgefietst. We rijden dan ook de Kaaidijk uit en vervolgen via de Lagedijk of de Jonkheer Ramweg. Uiteindelijk komen we aan bij de spoorwegovergang. Hier steken we over richting de brandweer en gaan we linksaf. Na een tijdje passeren we de Schalkwijksebrug en dalen totdat we bij de fietserstunnel uitkomen. Na de fietserstunnel gaan we linksaf en fietsen we onder de spoorlijn door. Daarna gaan we bij het eerste fietspad rechts. Deze volgen we en na één minuut komen we aan bij kasteel Schonauwen.

#23 Kasteel Schonauwen

De ronde toren van het voormalige kasteel Schonauwen is het enige restant van wat ooit een indrukwekkende waterburcht was. De toren dateert uit ongeveer het jaar 1375. Schonauwen werd in die periode omgebouwd in een imposante waterburcht. De ronde toren had tot voordeel dat kogels minder makkelijk insloegen.

Het kasteel heeft een voorburcht. Via een tweede brug wordt de buitenwereld bereikt. De gracht is plaatselijk 38 meter breed. Schonauwen wordt ook erkend als een ridderhofstad en bewoond door de adel. Na de middeeeuwen verandert het langzaam in een buitenhuis. In de 18e eeuw is het tijdelijk een klooster. Het grootste deel van het kasteel wordt in 1813 gesloopt. Alleen de ronde hoektoren blijft staan. De bebouwing naast de toren in recentere tijd verschenen. Het kasteel is niet toegankelijk.

#24 Boerderijen Houtensewetering

Wanneer we verder fietsen langs de Houtensewetering zien we diverse boerderijen. De oudste zijn uit de 17e eeuw. De Houtensewetering vormde de watergrens tussen de hogere delen van Houten en de komgrond van Schalkwijk en Schonauwen.

De boerderijen langs de Houtensewetering staan voornamelijk aan de zijde van de polder. Het land van de boeren liep door tot aan de Schalkwijksewetering. Voornamelijk was er sprake van veeteelt en vlak langs de Houtensewetering waren boomgaarden te vinden. In enkele boomgaarden werd het perenras Bezi van Schonauwen geteeld. Deze werd tot halverwege de 20e eeuw verhandeld op de Houtense fruitveiling. In de loop der jaren werd er tussen de boerderijen in gebouwd en werd de lintbebouwing dichter. In deze nieuwe huizen kwamen dan kinderen van de boer te wonen. In het jaar 1589 is de Houtensewetering geplunderd door mannen uit Utrecht. Tijdens de inundatie van de polder Schonauwen in de Tweede Wereldoorlog, bleven de boerderijen doorgaans droog.

Na vijf minuten fietsen vanaf kasteel Schonauwen komt u rechts de weg De Brug tegen. U verlaat de Houtensewetering neemt deze weg en volgt het fietspad tot in het Oude Dorp. U rijdt langs de kerktoren (deze houdt u aan de rechterhand) en volgt de Lobbendijk. Na 750 meter komt u in het Imkerspark en is rechts het vertrekpunt (NS Station Houten) te zien.