Trap-route: Tull en ’t Waal

Molenbuurt in Tull en 't Waal
Molenbuurt in Tull en ’t Waal

Deze route is een vervolg op de Trap-route: Schalkwijk. Het vertrek is vanaf de Groeneweg. 

#19 Werk aan de Groeneweg

Het Werk aan de Groeneweg is een onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het is gebouwd tijdens de Eerste Wereldoorlog om de oostelijke flank van Fort Honswijk extra verdedigingsmogelijkheden te geven. Het Werk aan de Groeneweg valt onder de Stelling van Honswijk. Een directe aanval op Fort Honswijk kon met het Werk aan de Groeneweg worden vertraagd.

Het verdedigingswerk bestond in eerste instantie uit een aarden wal van 600 meter lengte tussen de Lekdijk en de Achterdijk. In de wal waren loopgraven met schuilplaatsen aangebracht. Voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werden tien schuilplaatsen omgebouwd tot een kazemat. Er kon daardoor ook worden geschoten op de vijand. Daarnaast werden er tankversperringen en mitrailleuropstellingen gebouwd. In mei 1940 hadden de Duitsers geen problemen met het Werk aan de Groeneweg. Er was al dagen gevochten rond de Lekbrug en dit verdedigingswerk was snel ingenomen. Het terrein is enkele jaren geleden opgeknapt en openbaar te bezoeken.

Lees meer bij het Dorpscanon Kromme Rijn.

Aan het eind van de Groeneweg komt u bij de Lekdijk. Hier gaat u rechtsaf. Na vijf minuten fietsen over de dijk komt u aan bij Fort Honswijk.

#20 Fort Honswijk

Fort Honswijk is het meest indrukwekkende fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het fort is het centrum van de Stelling van Honswijk. Het bijzondere van het fort en de stelling is dat het waterliniegebied hier nog redelijk in tact is. Rechts ziet u het Lunet aan de Snel.

Het daadwerkelijke torenfort is vanaf de weg niet goed te zien. Alles is verdekt opgesteld om de vijand niet wijzer te maken. Tussen 1842 en 1848 werd het torenfort gebouwd. Het droeg de naam van de toenmalige koning Willem II. Fort Willem II kreeg samen met Fort Everdingen aan de andere kant de Lek de taak om de rivier te verdedigen. Ook beschermde het fort de sluizen van het inundatiekanaal. 

De toren leek in eerste instantie op een kasteel, had kantelen, een gracht en een ophaalbrug. Tussen 1878 en 1881 werd de bovenste verdieping van de toren gesloopt. Ook werd de gracht gedempt en een nieuwe aarden wal aangebracht. Deze wal is vanaf de oostkant goed te zien. Het Fort is tijdens oorlogssituaties in gebruik geweest.

Bij het fort is het kunstwerk Jongens van het Fort geplaatst.

De TRAP-route Tull en 't Waal komt langs Fort Honswijk.
Het toegangsgebouw van Fort Honswijk

U fietst vervolgens om het fort heen en komt uit aan de westkant van Fort Honswijk. Hier is de ingang en ziet u het toegangsgebouw.

#21 Kerk van Tull

Staand bij de ingang van Fort Honswijk is aan de westelijke zijde de Lekdijk te zien. Deels in deze dijk was de kerk van Honswijk gelegen. De kerk is in de 12e eeuw gesticht en werd in 1258 een zelfstandige parochie. Het heet dan de kerk van Tull. In 1393 wordt de naam Honswijk voor het eerst gebruikt, omdat kasteel of boerderij Tull dan is verdwenen.

In 1417 vindt in de kerk van Honswijk de eerste schietpartij plaats van de huidige gemeente Houten. Mannen uit Vianen zochten medestanders onder de bevolking van Honswijk, die de kerk in vluchtte. Bij de belegering van de kerk werd een inwoner door de ramen doodgeschoten en de kerk werd in brand gestoken. Alleen de kerktoren bleef staan. De heer Van Vianen herbouwde de kerk in gotische stijl.

In 1633 was de kerk in slechte staat en werd het kerkgebouw gesloten. In 1673 werd de klok van de kerk geroofd door de Fransen die in de regio waren ingekwartierd. In 1674 liep de kerk schade op bij overtrekkend noodweer. Alleen de kapel werd daarna nog gebruikt voor kerkdiensten, totdat in 1750 de kerk werd verlaten. In de negentiende eeuw wordt de kerk gesloopt. Door de dijkverbredingen was de kerk deels in de dijk komen te staan.

Langs de dijk is een kunstwerk geplaatst: de Mariakapel. Het kunstwerk is deels vernield omdat het bronzen beeld is gestolen.


De reis gaat vanaf hier een stukje terug langs de gracht van Fort Honswijk. Na enkele honderden meters gaan we linksaf. Rechts zien we eerst het Lunet aan de Snel en daarna volgen we de gedekte gemeenschapsweg. Deze weg werd gebruikt om tijdens een aanval toch veilig bij het Werk aan de Korte Uitweg te kunnen komen. Deze passeren we eveneens (kunt u wel bezoeken), waarna we naar rechts gaan.

We vervolgen de Korte Uitweg en gaan na het gehucht Molenbuurt linksaf de Waalseweg op. U passeert het Werk aan de Waalse Wetering (vrij toegankelijk) en na 200 meter gaat u rechts het Elpad op. Deze volgt u tot aan de Kaaidijk. U bent dan in het voormalige gebied van Schonauwen aangekomen.