De klok van de kerk op de Brink in Langbroek slaat 2 uur. Op het rustiek bruggetje over de Langbroeker Wetering hebben zich 25 enthousiaste dorpswandelaars verzameld. Zij verheugen zich op een historische, culturele en landschappelijke dorpswandeling onder leiding van de markante Langbroekenaar (dierenarts en voormalig wethouder): Klaas Soethout.

Klaas begint zijn verhaal met een poppetje van klei, dat hij boetseerde van de zware klei in de zg. komgronden. Rond het jaar 1000 was het hele Kromme Rijngebied moerasland. Vanaf 1122, toen de Kromme Rijn afgedamd werd, konden de broeklanden (broek is het middeleeuwse woord voor moeras) in cultuur gebracht worden, door er een polder van te maken met goede afwateringssystemen. Langs de 12 kilometerlange wetering werden stukken land in gebruik gegeven aan boeren. Deze zg. copen lagen haaks op de wetering en waren allemaal ongeveer 13 hectare groot. Langs de Wetering ontstonden kastelen, dorpen en gerechten. In 1812 ontstond uit de voormalige gerechten Overlangbroek, Nederlangbroek, Sterkenburg en Hardenbroek de gemeente Langbroek. Anno nu valt Langbroek onder de gemeente Wijk bij Duurstede, samen met Cothen.

Cachot in de huisartsenwoning

Het bruggetje over de wetering naar de Langbroekse Brink is in 1810 gemaakt. Het markeert het begin van de bloei van Langbroek. Op de Brink werd in diezelfde tijd het gemeentehuis gebouwd. In dat gemeentehuis was er ook ruimte voor het opsluiten van gevangenen, in het cachot.

Klaas had geregeld dat we de tuin van dit pand in konden. Tegenwoordig is het een huisartsenpraktijk. Achter in de tuin konden we de raampjes van dit cachot nog bewonderen.

Als wethouder (1966 tot 1974) heeft Klaas in dit pand de nodige vergaderuurtjes meegemaakt, waarover hij veel anekdotes wist te vertellen. Onze volgende stop was de waterpomp op de Brink; deze is in 1893 geschonken door Maarten Maartens, een wereldberoemde (maar in Nederland minder bekende) prozaschrijver en dichter. De pomp, waaruit helder en schoon grondwater gepompt kon worden, is geplaatst na de grote cholera-epidemie in Europa. Besmet drinkwater was daarbij de grote boosdoener.

Nederlands Hervormde kerk

Natuurlijk werd ook de Nederlands Hervormde kerk op de Brink bezocht. Een belangrijk (Rijks)monument in het gelovige Langbroek. Vanaf de 14e eeuw heeft hier een kerk gestaan, oorspronkelijk gebouwd in een eenvoudige gotische stijl. De kerktoren stamt nog uit die tijd. Het kerkgebouw is diverse keren verbouwd en uitgebreid. Het laatst gebeurde dat in 1870. Er zijn fraaie herenbanken te bewonderen van de adellijke families die de kastelen langs de Wetering bewoonden. Ook de koperen kronen uit 1870 en het Friedrichs orgel uit 1809 zijn een bezoekje waard. Er was geen tijd om de toren te beklimmen, anders hadden we daar de klok van S. Butendic uit 1473 kunnen bewonderen.

Begraafplaats

Op het grote en goed onderhouden kerkhof rond de kerk zijn bijzondere graven te bewonderen, waaronder de grafkelder van de familie van Lynden van Sandenburgh, waar o.a. Graaf Constant T. E. van Lynden van Sandenburg begraven ligt. Hij (1905 – 1990) was wethouder in Langbroek en later commissaris van de Koning in Utrecht.

Klaas Soethout vertelt op deze plek van de grote volksfeesten die vroeger op Sandenburg gehouden werden. Feesten waarbij één van de vermakelijke onderdelen was om een met vaseline ingevette big los te laten die men moest proberen te vangen. Wie dat won mocht de big houden. Ongetwijfeld destijds een zeer ludiek spel, maar anno 2026 onvoorstelbaar.

Ook op het kerkhof bevindt zich het graf van Maarten Maartens en zijn vrouw. Maarten Maartens was het pseudoniem van Jozua Marius Willem van der Poorten Schwartz, een Nederlandse schrijver en dichter, die meestal in het Engels schreef. Hij heeft tot aan zijn overlijden in 1915 gewoond op het landgoed Zonheuvel in Doorn. Hij was in het buitenland bekend en geliefd. Maar in Nederland is hij nooit bekend geworden. In Doorn heeft men nu een wandelroute gerealiseerd: Het Maarten Maartenspad. Klaas heeft geprobeerd de wandelroute ook via Langbroek te laten gaan, met als onderdeel uiteraard het graf, maar ook een wandeling in de tuin van Lunenburg.

Hoewel Paul Fentener van Vlisingen, eigenaar van Lunenburg, met dit plan akkoord ging, is het later door de erfgenamen afgewezen. Zij willen het landgoed niet openstellen voor publiek. Jammer, want de tuinen van Lunenburg zijn meer dan de moeite waard.

Beeldentuin van Willem Lenssinck

Onze volgende stop was geen historische maar een culturele. Langs de provinciale weg van Langbroek naar Doorn staat in een voortuin een enorme bronzen stier. Die staat er al heel veel jaren. Het is het markante “uithangbord” van de beeldentuin van beeldhouwer Willem Lenssinck, die in dit voormalige schoolgebouw (later uitgebreid met buurhuizen) een atelier maakte en van het voormalige speelplein een unieke beeldentuin. Klaas had geregeld dat we er een kijkje mochten nemen.

En dat was voor iedereen een verbazingwekkende ervaring. Niet alleen door de vele heel bijzondere beelden, maar zeker ook door de verhalen. Willem en zijn vrouw Catherine zijn al meer dan 30 jaar bezig met hun ideaal: de Nederlandse beeldhouwkunst door de tijd heen op de kaart zetten. De Nederlandse beeldhouwkunst kent een rijke traditie die teruggaat tot de 12e eeuw, maar is in de ogen van Catherine en Willem altijd onderbelicht gebleven.

Ze werken met vele internationaal bekende kunstenaars. En wie weet dat de markante Langbroekse stier ook in de beeldentuin staat bij Berlusconi! Beide stieren zijn gegoten in een wereldberoemde bronsgieterij in Berlijn, waar grote beeldhouwers als Rodin ook hun beelden lieten gieten.

Iedereen was zeer onder de indruk van de vele bijzondere beelden (en de verhalen daarbij) die in de beeldentuin tentoongesteld staan. Een cultureel pareltje in het landelijke Langbroek. Het is zeer de moeite waard om de beeldentuin te bezoeken.  Informatie hierover: www.stichtingdok.nl

Druivensap, koffie en thee

Het bezoek aan het atelier werd besloten met een glaasje zelfgemaakt druivensap (er groeien ook druiven in de beeldentuin). Daarna werd deze bijzondere en gezellige middag afgesloten in de perenboomgaard van boer Tom Verkerk met koffie en thee. Ook kon iedereen daar de historische foto’s die Klaas bij zich had bekijken. Een mooie en interessante monumentenmiddag was voorbij.