Trap-route: Schalkwijk

Deze route is een vervolg op de Trap-route: ’t Goy. Het vertrek is vanaf de Schalkwijkse brug over het Amsterdam-Rijnkanaal.

#16 Marckenburg

Na het oversteken van de brug dalen we fietsen naar de eerste weg links. Deze gaan we in en bij het kanaal aangekomen volgen we de Kanaaldijk-Zuid naar het oosten. Na vier minuten fietsen gaat u rechtsaf een smal weg met bomen in. U rijdt midden in de weilanden van de Schalkwijkse ontginning. Geheel links verschijnt dan het terrein van Kasteel Marckenburgh.

Marckenburgh is gebouwd rond het jaar 1300 en was verbonden aan kasteel Ten Goye. Het kasteel werd in 1353 belegerd. De belegering duurt negen weken. Daarbij zijn loden kogels gebruikt. Amateurarcheoloog Frans Landzaat die ze vond, denkt dat de kogels werden gebruik door een handbus, een voorloper van een geweer.

De bewoners werden uitgehongerd en het verhaal gaat dat de bisschop van Utrecht die de aanval leidde, een steur ging bakken voor de hongerige bewoners van het kasteel. Het kunstwerk dat op het terrein aanwezig is, herinnert aan dit verhaal. In 1355 is het kasteel definitief gesloopt. Bij archeologisch onderzoek zijn sporen van het kasteel teruggevonden.

#17 De Brink

We rijden het pad af en gaan bij de Provincialeweg naar rechts. Na 100 meter gaan we linksaf De Brink op. Hier heeft de tijd stil gestaan. Deze brink is ontstaan dankzij de bouw van de kerk in de 12e eeuw.

De Schalkwijkse Brink is redelijk onaangetast door de moderne tijd. Wie op de Brink aanwezig is en het intensieve treinverkeer wegdenkt, gaat echt terug in de tijd. De Brink was eeuwenlang het centrum van Schalkwijk. Hier stond de kerk en even verderop het kasteel met de lokale adel. Uiteraard was er een herberg en later verscheen hier een dorpspomp en een school. In de 20e eeuw is het zwaartepunt van Schalkwijk verschoven naar de katholieke kerk en de nieuwbouw er omheen. De Brink is daardoor redelijk in oude staat gebleven.

TRAP Schalkwijk
Rondleiding op de Brink in 2021 (TRAP Schalkwijk)

We gaan terug over de brug naar de Provincialeweg richting de spoorlijn. Deze steken we over en gaan direct daarna naar links. Dit is de Tetwijkseweg die we één minuut langs de spoorlijn volgen. Dan zien we rechts de ijsbaan met het terrein van kasteel Schalkwijk.

#18 Kasteel Schalkwijk

Het kasteel dat hier heeft gestaan is het tweede of derde kasteel Schalkwijk en is in de 14e eeuw gebouwd. Het eerste kasteel was waarschijnlijk een mottekasteel en het tweede kasteel is in 1304 afgebroken nadat de kasteelheer de kant van de Vlamingen had gekozen en werd gedood.

Het kasteel is in het bezit van de middeleeuwse adel. In 1536 wordt het erkend als Ridderhofstad. Het gebouw is dan vrij groot; zo’n 30 bij 40 meter. Ook is er een grote gracht met een ophaalbrug. Er zijn meerdere torens in het kasteel.

In 1634 komt het kasteel in het bezit van Adriaan Ram, die onderdeel uitmaakt van de katholieke adel. Hij richt een schuilkerk in een toren en in 1651 wordt het kasteel bestormd. De aanval wordt afgeslagen, maar later op de dag komt de Utrechtse Maarschalk met versterking terug. De opstand in Schalkwijk wordt in de kiem gesmoord en tientallen dorpelingen worden afgevoerd naar Utrecht.

Honderd jaar later is er sprake van een vervallen kasteel en aan het begin van de 19e eeuw wordt het afgebroken. Tegenwoordig is er de Schalkwijkse ijsbaan en wordt de tuin van Jonkheer Ram hier onderhouden.

We fietsen nu door langs de spoorlijn tot we bij de Achterdijk komen en gaan dan naar de Groeneweg. We rijden dan de voormalige gemeente Tull en ’t Waal binnen.

De route van TRAP Schalkwijk