Geschiedenis Cothen

Geschiedenis Cothen

In de omgeving van Cothen komt in de late ijzertijd de bewoning op de hogere delen op gang. De Keltische bewoning wordt opgevolgd door een uitgebreide Romeinse bewoningsperiode. Er is zelfs sprake van een stenen gebouw. Het gebied sluit daarmee naadloos aan bij de intensieve bewoning in Wijk bij Duurstede, ’t Goy, Houten en Vechten. Dwars door Cothen loopt de Limesweg, de Romeinse snelweg die van Nijmegen naar Katwijk loopt.

In de middeleeuwen is Cothen net als in de Romeinse tijd een agrarisch gebied. In de tiende eeuw ontstaat het dorp in de bocht van de Rijn. De eerste vermelding van de naam Cothen dateert uit het jaar 1126. De landerijen in de buurt van Cothen en Dwarsdijk zijn dan eigendom van de Utrechtse kerk. Sinds 1040 heeft het Domkapittel het voor het zeggen in de regio van Cothen en vanaf 1322 ook over Dwarsdijk. Het Domkapittel heeft wel te maken met invloed van de heren van Wijk bij Duurstede en de adel op kasteel Rhijnestein.

Kasteel Rhijnestein

Kasteel Rhijnestein maakt onderdeel uit van de geschiedenis Cothen

Rhijnestein wordt voor het eerst genoemd in het jaar 1248. In 1355 wordt Rhijnestein belegerd door de Hollanders die vanuit Wijk bij Duurstede een aanval op Het Sticht uitvoeren. Ook Cothen krijgt te maken met grote schade. Aan het eind van de 14e eeuw woont op Rhijnestein ene Jan. Hij is de bastaardzoon van bisschop Jan van Arkel en ontpopt zich als roofridder. Zo plundert hij in 1396 Oostrom, het latere Goysedorp. De plundering wordt gevolgd door een strafexpeditie vanuit Utrecht, waarbij Rhijnestein wordt veroverd.

Cothen valt aan het eind van de middeleeuwen afwisselend onder het Domkapittel en Wijk bij Duurstede. De burgeroorlog waarin bisschop David van Bourgondië terecht komt laat zijn verwoestende sporen na in het dorp Cothen. David van Bourgondië geeft in 1459 Cothen opnieuw in beheer van het Domkapittel en verstevigt in 1467 de onafhankelijke positie van Rhijnestein. Ruim 500 jaar zou Cothen zelfstandig blijven. In 1811 wordt het gerecht Dwarsdijk aan de gemeente Cothen gevoegd.

Kerken in Cothen

In 1375 wordt voor het eerst melding gemaakt van een kapel in Dwarsdijk, die behoort tot de parochie Werkhoven. Cothen krijgt in de twaalfde eeuw een kerk aan de Brink en valt onder de kerk van Doorn. Later wordt het een zelfstandige parochie. De kerk loopt door de geweldsuitbraken in het dorp meerdere keren schade op. In 1672 brandt de kerk uit tijdens de Franse bezetting. Pas in 1735 wordt het kerkgebouw hersteld.

Naast Rhijnestein waren er in Cothen nog meer versterkte huizen te vinden. Ten westen van Cothen lag aan de Rijn het veertiende-eeuwse Bloemenweerd, dat rond 1750 nog wordt genoemd. In Dwarsdijk lag Royestein en dit huis is in de tweede helft van de negentiende eeuw afgebroken. De woontoren Werestein lag aan de Smidsdijk. Ten westen van Cothen was het vijftiende-eeuwse Stenisweerd te vinden.