Bijna 5 eeuwen lang was er een sluis/duiker inlaat om het water van de Rijn naar de grachten van Wijk bij Duurstede en de Kromme Rijn te leiden (Het huidige inundatie-kanaal, onderdeel van de Nieuw Hollandse Waterlinie werd pas in de 19de eeuw aangelegd).
Deze duikersluis was de belangrijkste ‘kraan’ voor de Kromme Rijnstreek en ver daar buiten en was om die reden ook eeuwenlang een twistpunt: onder het motto “wie de sleutel heeft, is de baas over het water!”. Het markeerde ook de overgang van Rijn naar Lek. Helaas bij een eerdere dijkverbetering in 1988 werd deze duikersluis afgesloten en dichtgestort met beton en is nu totaal verdwenen.
Het jaar 2022 nadert echter met rappe schreden en dan is het precies 900 jaar dat de Kromme Rijn bij Wijk bij Duurstede werd afgedamd. In samenhang met het project Sterke Lekdijk, een dijkversterking die in de komende jaren zijn beslag krijgt, is dit een uitstekende gelegenheid om hier aandacht aan te schenken en deze historische locatie van een blijvende markering te voorzien door de (gedeeltelijke) herbouw van de duikersluis als monument voor de afsluiting in 1122.
Meerdere personen en organisaties vinden dit een interessant idee en overleg hierover met de HDSR (koppelkansen Sterke Lekdijk en herdenking sluiting 1122) en de gemeente is reeds opgestart. Maar we zoeken steun (hoe breder gedragen, hoe beter!) en materiaal (foto’s, tekeningen etc.) om een zo volledig mogelijk dossier over dit onderwerp te maken.
HDSR: Sterke Lekdijk
In het kader van het project Sterke Lekdijk/Hoogheemraadsschap de Stichtse Rijnlanden (HDSR) zijn er z.g.n. koppelkansen in te brengen*, zoals deze onder het kopje : Cultuurhistorie : Zichtbaar maken oorspronkelijke afdamming Kromme Rijn
Doel:
Verhaal van de ‘canon van de dijk’ vertellen en weer zichtbaar maken: de afdamming van de Kromme Rijn. Dit hangt samen met de ontginning van Langbroek en de aanleg van de Nederrijn en Lekdijk.
Hoe:
In de dam in de Kromme Rijn is in de 15e eeuw een duiker aangelegd. Dit historisch waterstaatswerk (archeologie) was de belangrijkste kraan om het water in de Kromme Rijn, de grachten van Wijk, de gracht van Kasteel Duurstede en zelfs de grachten van Utrecht op peil te houden. Dit verhaal vertellen en zichtbaar maken.
Verschillende varianten zijn mogelijk, zoals het ontgraven van de inlaatduiker en muurwerken binnendijks, het reconstrueren van het peilschaalhuisje op het buitentalud van de dijk, of op een andere manier ruimtelijk zichtbaar maken, een informatiebord plaatsen, het verhaal toevoegen aan een bestaande app voor toeristen en recreanten.
*Koppelkansen: het woord zegt het al zijn kansen, die nog tegenover elkaar afgewogen moeten worden
Afbeeldingen/foto’s uit het verleden
Bron: boek van Ad van Bemmel, pag. 212, De Lekdijk van Amerongen naar Vreeswijk
Bron: Foto Technische Dienst Luchtvaart afd. https://beeldbank.defensie.nl
Bron: privé-foto Kees Corstanje
Details uit de luchtfoto van 1936. Er staat helaas geen exacte datum op deze tekening
Meer informatie
Nog meer informatie kunt u vinden in:
- De Lekdijk van Amerongen naar Vreeswijk, Ad van Bemmel, pag.213 -217
- De dam bij Wijk, C. Dekker, Kromme Rijngebied 1981- 3, 26 pagina’s
- De Kromme Rijn: Waterstaat, onderhoud en gebruik vanaf 1600, Ad van Bemmel
- Monument aan de Lekdijk (2022)
Frits van der Leije, bestuurslid Historische Kring t. Rijn en Lek, WbD, 3 april 2020
Lid worden
Voor € 25,- per jaar bent u lid van de Historische Kring Tussen Rijn en Lek. Ontvang de ledennieuwsbrief en vier keer per jaar ons tijdschrift. Bekijk de voordelen van het lidmaatschap.
Word lid