Maar liefst 30 deelnemers verzamelden zich op zaterdagochtend 18 juli 2026 bij de muziektent op Het Plein voor een boeiende historische rondleiding door het Oude Dorp van Houten. De rondleiding werd verzorgd door onze voorzitter Otto Wttewaall, met aanvullingen van bestuurslid Frank Magdelyns en Bert van der Houwen van de archeologische werkgroep ‘Leen de Keijzer’.

Houten was eeuwenlang een grote agrarische gemeenschap met een kleine dorpskern waar ambachtslieden hun werk deden. Daarnaast trokken er veel reizigers door het dorp. Otto Wttewaall vertelde hoe wegen uit alle richtingen samenkwamen bij de Brink in Houten, waar zich ook een meent bevond: een gemeenschappelijke weide. Tijdens de dorpswandeling maakten we een indrukwekkende reis door de tijd, van de Romeinse periode tot de Tweede Wereldoorlog en de eeuwen daartussen. Over veel van deze onderwerpen is in ons tijdschrift al eens geschreven.

Oudste gebouw van Houten

De eerste stop was bij de voormalige pastoorswoning uit 1580, tegenwoordig Tapperij de Zwijger. Daarna liepen we een stukje verder, waar Bert van der Houwen voor de deur van zijn woning vertelde over de eeuwenoude waterput die daar enkele jaren geleden is gevonden. Vervolgens kwamen we uit bij de RK Kerk en namen we een kijkje op de plek waar ooit de boerderijkerk van Houten heeft gestaan. Bijzonder is dat vrijwel alle katholieke kerken in het Kromme Rijngebied gaan sluiten, terwijl deze kerk in Houten als enige blijft functioneren. Via de Vlierweg liepen we langs het terrein van RKHVV, de voetbalclub uit de jaren dertig, waar vroeger eerst de koeienpoep moest worden weggehaald voordat er gevoetbald kon worden. Een toevallig meeluisterende voormalige dorpskapper bevestigde dat alles wat werd verteld, klopte.

Terug op Het Plein maakten we kennis met de locatie van het gemeentehuis uit de vorige eeuw, waarvan de hoekpunten nog altijd in het straatbeeld zijn terug te zien. Ook over herberg De Roskam, waarvan de geschiedenis teruggaat tot 1629, viel veel te vertellen. Vervolgens nam Otto Wttewaall de groep mee naar de kerk, waar in de zuidmuur de Romaanse bogen uit de 10e of 11e eeuw zichtbaar zijn gemaakt. Het ontstaan van de kerk in Houten gaat terug tot de vroege middeleeuwen. Dit alles direct naast de locatie van de Romeinse villa die in het straatbeeld is afgebeeld.

Tweede Wereldoorlog

Uiteraard stonden we ook stil bij de nieuwe bordjes die in Houten zijn geplaatst en herinneren aan de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Elk bordje vertelt een eigen verhaal. Zo liepen we door de Herenweg, die in 1944 zwaar werd gebombardeerd, naar de locatie van het hoofdkantoor van de Duitse generaal verderop op de Herenweg.

Inmiddels was de wandeling buiten de kom van het voormalige Houten aangekomen. We bezochten de burgemeesterswoning De Grund en het huis Klein Curaçao, waar Charles Testas woonde. De Mussertpalen die daar stonden, werden spontaan en deskundig toegelicht door Bert van der Houwen.

De wandeling naar boerderij De Steenen Poort duurde slechts een paar minuten. Daar stond een bordje ter herinnering aan kapelaan Van Rooijen, die tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven kwam. Ook de Roetkapaffaire, die hier begon, mocht natuurlijk niet ontbreken. Via de voormalige boerderij Zorgvliet en de Romeinse waterput op de Kolenplaats keerden we na twee uur terug naar Het Plein. Het was een geslaagde wandeling, vol verrassende verhalen, herkenning en inzichten in de rijke geschiedenis van Houten.

Lid worden
Voor € 25,- per jaar bent u lid van de Historische Kring Tussen Rijn en Lek. Ontvang de ledennieuwsbrief en vier keer per jaar ons tijdschrift. Bekijk de voordelen van het lidmaatschap.
Word lid